चालू घडामोडी 2026 - Daily Current Affairs 2026 | Chalu Ghadamodi 2026

सर्व स्पर्धा परीक्षेसाठी चालू घडामोडी – Daily Current Affairs (Chalu Ghadamodi)

नौकरी केंद्र वर उपलब्ध असलेल्या दररोजच्या चालू घडामोडी (Current Affairs in Marathi) या पेजवर सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त, अचूक आणि परीक्षाभिमुख माहिती दिली जाते.

फेब्रुवारी 2026 चालू घडामोडी – February 2026 Current Affairs | February Chalu Ghadamodi 2026

१. 'लक्ष्य: शून्य कचरा डेपो' (Zero Dumpsites) साध्य करण्याचे उद्दिष्ट केंद्र सरकारने कधीपर्यंत ठेवले आहे?

➠ ऑक्टोबर २०२६

🎯 स्पष्टीकरण: स्वच्छ भारत अभियानांतर्गत जुन्या कचरा डेपोपासून मुक्ती मिळवण्यासाठी सरकारने 'डम्पसाइट रिमेडिएशन ॲक्सिलरेटर प्रोग्राम' (DRAP) सुरू केला आहे.

२. 'दिवाळखोरी आणि नादारी संहिता (दुरुस्ती) विधेयक, २०२५' संसदेच्या कोणत्या अधिवेशनात मांडले जाणार आहे?

➠ अर्थसंकल्पीय अधिवेशन (दुसऱ्या टप्प्यात)

🎯 स्पष्टीकरण: भारताची दिवाळखोरी प्रणाली अधिक कार्यक्षम बनवण्यासाठी आणि विलंब कमी करण्यासाठी ९ मार्चपासून सुरू होणाऱ्या अधिवेशनात हे विधेयक मांडले जाईल.

३. भारतीय लष्कर आणि ITBP यांच्यातील 'अग्नि परीक्षा' हा संयुक्त सराव कोठे पार पडला?

➠ अरुणाचल प्रदेश (सिगार)

🎯 स्पष्टीकरण: पूर्व सियांग जिल्ह्यातील सिगार येथे १९ ते २४ जानेवारी दरम्यान हा सराव झाला. दोन्ही दलांमध्ये उत्तम कार्यात्मक समन्वय साधणे हे याचे उद्दिष्ट होते.

४. २ फेब्रुवारी २०२६ रोजी 'जागतिक पाणथळ दिवसानिमित्त' भारताने किती नवीन स्थळांचा रामसर यादीत समावेश केला?

➠ दोन (२)

🎯 स्पष्टीकरण: केंद्रीय पर्यावरण मंत्री भूपेंद्र यादव यांनी ही घोषणा केली. यामुळे जागतिक स्तरावर भारताचे पर्यावरण संवर्धनातील स्थान अधिक उंचावले आहे.

५. जानेवारी २०२६ मध्ये भारत आणि कॅनडा यांच्यातील संबंध सुधारण्यासाठी कोणत्या मुख्य क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे?

➠ अणुऊर्जा आणि महत्त्वपूर्ण खनिजे

🎯 स्पष्टीकरण: दीर्घकाळाच्या तणावानंतर भारत आणि कॅनडा संबंधांमध्ये सुधारणा झाली असून आता स्वच्छ ऊर्जा, अणुऊर्जा आणि खनिजे यांवर सहकार्य वाढवले जाईल.

६. १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी संत रविदास महाराज यांची कितवी जयंती साजरी केली?

➠ ६४९ वी

🎯 स्पष्टीकरण: माघ महिन्याच्या पौर्णिमेला संत रविदास जयंती साजरी केली जाते. पंतप्रधानांनी या निमित्ताने त्यांना आदरांजली वाहिली.

७. भारतात 'राष्ट्रीय कुष्ठरोग दिवस' कधी साजरा केला जातो?

➠ जानेवारीचा शेवटचा रविवार

🎯 स्पष्टीकरण: कुष्ठरोगाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी आणि कलंक दूर करण्यासाठी आरोग्य मंत्रालयाने विशेष जनजागृती कार्यक्रम राबवला.

८. केंद्र सरकारने कोकिंग कोळशाला (Coking Coal) कोणता दर्जा दिला आहे?

➠ अत्यंत महत्त्वाचे आणि सामरिक खनिज (Critical and Strategic Mineral)

🎯 स्पष्टीकरण: आयात कमी करण्यासाठी आणि आत्मनिर्भर भारताचे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी 'एमएमडीआर कायदा, १९५७' अंतर्गत हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

१. महाराष्ट्र गृह विभागाच्या अतिरिक्त मुख्य सचिव पदी कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे ?

➠ मनीषा पाटणकर-म्हैसकर

🎯 स्पष्टीकरण: वरिष्ठ आयएएस अधिकारी मनीषा पाटणकर-म्हैसकर यांची राज्याच्या गृह विभागाच्या अतिरिक्त मुख्य सचिव पदी नियुक्ती करण्यात आली आहे. या महत्त्वाच्या पदावर काम करणाऱ्या त्या काही मोजक्या महिला अधिकाऱ्यांपैकी एक आहेत.

२. देशातील सर्व खासगी आणि सरकारी शाळांना मुलींना मोफत सॅनिटरी पॅड वाटणे बंधनकारक करण्याचे निर्देश कोणी दिले आहे ?

➠ सर्वोच्च न्यायालय

🎯 स्पष्टीकरण: मासिक पाळीदरम्यान मुलींची स्वच्छता आणि आरोग्य सुनिश्चित करण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयाने हा ऐतिहासिक निर्णय दिला आहे.

३. ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ आशियाच्या (OCA) नवीन अध्यक्षपदी कोणाची निवड झाली आहे ?

➠ शेख जोआन बिन हमद अल थानी

🎯 स्पष्टीकरण: कतारचे शेख जोआन बिन हमद अल थानी यांची आशियाई ऑलिंपिक परिषदेच्या अध्यक्षपदी निवड झाली आहे.

४. नागालँड राज्याने आपले पहिले ड्रोन स्कूल आणि ड्रोन सेंटर ऑफ एक्सलन्स कोठे सुरू केले आहे ?

➠ कोहिमा

🎯 स्पष्टीकरण: ईशान्य भारतात तंत्रज्ञानाला चालना देण्यासाठी नागालँडची राजधानी कोहिमा येथे हे प्रगत ड्रोन केंद्र सुरू करण्यात आले आहे.

५. जगातील पहिला व्यापक AI कायदा (AI बेसिक ॲक्ट) कोणत्या देशाने लागू केला आहे ?

➠ दक्षिण कोरिया

🎯 स्पष्टीकरण: कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर सुरक्षित आणि नैतिक करण्यासाठी दक्षिण कोरियाने जगातला पहिला सर्वसमावेशक कायदा संमत केला आहे.

६. टॉमटॉम ट्रॅफिक इंडेक्स २०२५ नुसार, जगातील सर्वाधिक वाहतूक कोंडी असलेल्या शहरांमध्ये कोणते शहर पहिल्या क्रमांकावर आहे ?

➠ मेक्सिको सिटी

🎯 स्पष्टीकरण: टॉमटॉमच्या अहवालानुसार मेक्सिको सिटीमध्ये वाहनचालकांना वाहतूक कोंडीचा सर्वाधिक सामना करावा लागतो.

७. टॉमटॉम ट्रॅफिक इंडेक्स २०२५ नुसार, भारतातील सर्वाधिक वाहतूक कोंडी असलेल्या शहरांमध्ये कोणते शहर पहिल्या क्रमांकावर आहे ?

➠ बेंगळुरू

🎯 स्पष्टीकरण: भारतात बेंगळुरू शहर वाहतूक कोंडीत अव्वल आहे, त्यानंतर पुणे आणि मुंबईचा क्रमांक लागतो.

८. PESA (पेसा) कायद्याच्या अंमलबजावणीमध्ये कोणत्या राज्याने देशात पहिला क्रमांक पटकावला आहे ?

➠ महाराष्ट्र

🎯 स्पष्टीकरण: आदिवासी भागातील ग्रामसभांना अधिकार देणाऱ्या 'पेसा' (PESA) कायद्याच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी महाराष्ट्राला हा बहुमान मिळाला आहे.

९. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी कोणत्या राज्यात ‘पीएम स्वनिधी क्रेडिट कार्ड’चे अनावरण केले आहे ?

➠ केरळ

🎯 स्पष्टीकरण: पथविक्रेत्यांना (Street Vendors) आर्थिक सहाय्य आणि डिजिटल व्यवहार सुलभ करण्यासाठी केरळमध्ये या कार्डचे अनावरण करण्यात आले.

१०. नॅशनल जिओग्राफिक दिवस दरवर्षी कधी साजरा केला जातो ?

➠ २७ जानेवारी

🎯 स्पष्टीकरण: १८८८ मध्ये 'नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटी'ची स्थापना झाली होती, त्या निमित्ताने दरवर्षी २७ जानेवारीला हा दिवस साजरा केला जातो.

जानेवारी 2026 चालू घडामोडी – January 2026 Current Affairs | January Chalu Ghadamodi 2026

१. सुनेत्रा पवार यांची कोणत्या राज्याच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे?

➠ महाराष्ट्र

🎯 स्पष्टीकरण: महाराष्ट्राच्या राजकीय इतिहासात पहिल्यांदाच एका महिलेला उपमुख्यमंत्रीपद मिळाले आहे. सुनेत्रा पवार यांनी राज्याच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली.

२. 'मुख्यमंत्री ग्रामोत्थान योजना' कोणत्या राज्यात सुरू करण्यात आली आहे?

➠ गुजरात

🎯 स्पष्टीकरण: गुजरात सरकारने ग्रामीण भागातील पायाभूत सुविधांचा विकास करण्यासाठी आणि गावांचे सक्षमीकरण करण्यासाठी 'मुख्यमंत्री ग्रामोत्थान योजना' सुरू केली आहे.

३. २०२६ मध्ये सहावी 'राष्ट्रीय पीक पोषण शिखर परिषद' कुठे आयोजित केली जाईल?

➠ मुंबई

🎯 स्पष्टीकरण: शाश्वत शेती आणि जमिनीचे आरोग्य सुधारण्यासाठी मुंबईत या शिखर परिषदेचे आयोजन केले जाणार आहे.

४. अलीकडेच 'रामसर पाणथळ जागा' म्हणून घोषित केलेले 'पाटणा पक्षी अभयारण्य' कोणत्या राज्यात आहे?

➠ उत्तर प्रदेश

🎯 स्पष्टीकरण: उत्तर प्रदेशातील एटा जिल्ह्यात हे अभयारण्य असून याला आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाचे रामसर स्थळ म्हणून दर्जा देण्यात आला आहे.

५. २०२६ च्या ऑस्ट्रेलियन ओपनमध्ये पुरुष एकेरीचे विजेतेपद कोणी जिंकले?

➠ कार्लोस अल्काराज

🎯 स्पष्टीकरण: स्पेनचा युवा टेनिसपटू कार्लोस अल्काराज याने २०२६ च्या वर्षातील पहिले ग्रँड स्लॅम विजेतेपद पटकावले आहे.

६. कोणत्या संघटनेने इराणच्या 'इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स'ला दहशतवादी गट म्हणून घोषित केले आहे?

➠ युरोपियन संघटना (EU)

🎯 स्पष्टीकरण: सुरक्षा कारणास्तव आणि प्रादेशिक तणावाच्या पार्श्वभूमीवर युरोपियन युनियनने हा निर्णय घेतला आहे.

७. १० दिवसांचा 'सारस मेळा' (Saras Mela) कुठे सुरू करण्यात आला आहे?

➠ जम्मू आणि काश्मीर

🎯 स्पष्टीकरण: ग्रामीण कारागिरांना आणि बचत गटांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्यासाठी जम्मू-काश्मीरमध्ये या मेळ्याचे आयोजन करण्यात आले आहे.

८. ३९ वा 'भारतीय आंतरराष्ट्रीय लेदर मेळा' कुठे आयोजित करण्यात आला होता?

➠ चेन्नई

🎯 स्पष्टीकरण: चेन्नई हे भारतातील चामडे उद्योगाचे प्रमुख केंद्र असून तेथे या आंतरराष्ट्रीय प्रदर्शनाचे आयोजन करण्यात आले.

९. कोणत्या राज्य सरकारने २४ तासांत ५,५५५ महिला आणि विद्यार्थ्यांना ई-सायकल वाटून गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डमध्ये नाव कोरले?

➠ आंध्र प्रदेश

🎯 स्पष्टीकरण: हरित ऊर्जेला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि महिला सक्षमीकरणासाठी आंध्र प्रदेश सरकारने हा विक्रमी उपक्रम राबवला.

१०. 'भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर अ‍ॅडव्होकेट ट्रेनिंग अँड रिसर्च सेंटर'ची स्थापना अलीकडेच कुठे झाली?

➠ नवी मुंबई

🎯 स्पष्टीकरण: कायदेविषयक शिक्षण, प्रशिक्षण आणि संशोधनाला चालना देण्यासाठी नवी मुंबईत या केंद्राची स्थापना करण्यात आली आहे.

१. प्रजासत्ताक दिनाच्या चित्ररथ संचालन २०२६ मध्ये कोणत्या राज्याच्या चित्ररथाने अव्वल क्रमांक मिळवला आहे ?

➠ महाराष्ट्र

🎯 स्पष्टीकरण: ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनानिमित्त कर्तव्य पथावर झालेल्या संचलनात महाराष्ट्राच्या चित्ररथाला सर्वोत्कृष्ट चित्ररथाचा मान मिळाला आहे.

२. प्रजासत्ताक दिनाच्या चित्ररथ संचालनात महाराष्ट्र राज्याने कोणत्या संकल्पनेवर चित्ररथ सादर केला होता ?

➠ गणेशोत्सव: आत्मनिर्भरतेचे प्रतीक

🎯 स्पष्टीकरण: महाराष्ट्राची सांस्कृतिक ओळख असलेला गणेशोत्सव आणि स्वावलंबन यांचा मेळ घालत ही संकल्पना सादर करण्यात आली होती.

३. ऑस्ट्रेलियन महिला टी-२० संघाची कर्णधार म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली ?

➠ सोफी मॉलिनेक्स

🎯 स्पष्टीकरण: आगामी टी-२० विश्वचषकासाठी क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने सोफी मॉलिनेक्सकडे नेतृत्वाची धुरा सोपवली आहे.

४. रशियाचे प्रसिद्ध सुपरजेट-१०० विमाने भारतात तयार करण्यासाठी कोणत्या दोन कंपन्यांनी करार केला आहे ?

➠ HAL आणि UAC

🎯 स्पष्टीकरण: हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) आणि रशियाची युनायटेड एअरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन (UAC) यांच्यात नागरी विमान वाहतूक क्षेत्रात हा महत्त्वाचा करार झाला आहे.

५. एप्रिल २०२६ पासून सुरू होणाऱ्या भारतीय अर्थव्यवस्थेचा विकास दर किती च्या दरम्यान राहण्याचा अंदाज 'आर्थिक सर्वेक्षण २०२५-२६' मध्ये वर्तवण्यात आला आहे ?

➠ ६.८% ते ७.२%

🎯 स्पष्टीकरण: संसदेत सादर करण्यात आलेल्या आर्थिक पाहणी अहवालात भारताचा जीडीपी (GDP) वाढीचा दर सकारात्मक राहण्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.

६. ६ व्या खेलो इंडिया विंटर गेम्स २०२६ मध्ये दिल्लीच्या १४ वर्षीय आरुष तिवारीने फिगर स्केटिंगमध्ये कोणते पदक जिंकले ?

➠ कांस्य

🎯 स्पष्टीकरण: हिवाळी खेळांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आयोजित खेलो इंडिया स्पर्धेत युवा खेळाडूंनी उत्कृष्ट कामगिरी बजावली आहे.

७. झारखंडमधील माओवादी हिंसाचार (रेड टेरर) रोखण्यासाठी जानेवारी २०२६ मध्ये कोणते ऑपरेशन राबविण्यात आले ?

➠ ऑपरेशन मेगाबुरू

🎯 स्पष्टीकरण: झारखंडच्या जंगलांमध्ये लपलेल्या नक्षलवाद्यांना हुसकावून लावण्यासाठी सुरक्षा दलांनी 'ऑपरेशन मेगाबुरू' मोहीम हाती घेतली आहे.

८. भारतीय रेल्वेने आंध्र प्रदेशातील कोणत्या रेल्वे स्थानकावर 'ASC ARJUN' नावाचा पहिला ह्युमनॉइड रोबोट तैनात केला आहे ?

➠ विशाखापट्टणम

🎯 स्पष्टीकरण: प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी आणि मदतीसाठी विशाखापट्टणम रेल्वे स्थानकावर हा आधुनिक रोबोट तैनात करण्यात आला आहे.

९. स्कॉच (SKOCH) पुरस्कार २०२५ मध्ये कोणत्या कंपन्यांना प्लॅटिनम पुरस्कार म्हणजेच सर्वोच्च बहुमान मिळाला आहे ?

➠ UUHDA आणि MEPMA

🎯 स्पष्टीकरण: शहरी विकास आणि दारिद्र्य निर्मूलन क्षेत्रातील उत्कृष्ट कामगिरीसाठी या संस्थांना 'स्कॉच प्लॅटिनम' पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

१०. दरवर्षी महात्मा गांधी यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त हुतात्मा दिवस कधी साजरा केला जातो ?

➠ ३० जानेवारी

🎯 स्पष्टीकरण: ३० जानेवारी १९४८ रोजी महात्मा गांधी यांची हत्या झाली होती. त्यांच्या स्मरणार्थ आणि देशासाठी बलिदान देणाऱ्या शहीदांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो.

१. महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांचे निधन कधी आणि कुठे झाले?

➠ २८ जानेवारी २०२६, बारामती

🎯 स्पष्टीकरण: बारामती विमानतळावर लँडिंग करताना त्यांच्या 'लिअरजेट ४५' (Learjet 45) विमानाला अपघात झाला. यात त्यांच्यासह ५ जणांचा मृत्यू झाला.

२. अजित पवार यांच्या निधनामुळे राज्य सरकारने किती दिवसांचा दुखवटा (State Mourning) जाहीर केला आहे?

➠ ३ दिवस

🎯 स्पष्टीकरण: मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी घटनेची माहिती मिळताच ३ दिवसांचा राजकीय दुखवटा जाहीर केला आहे.

३. २९ जानेवारी २०२६ रोजी सराफा बाजारात सोन्याने कोणता ऐतिहासिक टप्पा गाठला?

➠ १.७५ लाख रुपये (प्रति १० ग्रॅम)

🎯 स्पष्टीकरण: जागतिक घडामोडींमुळे सोन्याचे दर गगनाला भिडले असून चांदीनेही ४ लाख रुपये प्रति किलोचा टप्पा ओलांडला आहे.

४. अपघाग्रस्त विमानाची चौकशी करण्यासाठी कोणती संस्था काम करत आहे?

➠ AAIB (Aircraft Accident Investigation Bureau)

🎯 स्पष्टीकरण: नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाने (DGCA) प्राथमिक अहवाल दिला असून AAIB ने सखोल चौकशी सुरू केली आहे. अपघाताचे मुख्य कारण खराब दृश्यमानता (Poor Visibility) असल्याचे सांगितले जात आहे.

५. २९ जानेवारी २०२६ रोजी कोणती एकादशी साजरी करण्यात आली?

➠ जया एकादशी

🎯 स्पष्टीकरण: माघ महिन्यातील शुक्ल पक्षात येणाऱ्या एकादशीला 'जया एकादशी' म्हणतात. या दिवशी भगवान विष्णूची पूजा केली जाते.

६. अजित पवार यांच्या विमान अपघाताबाबत सोशल मीडियावर व्हायरल झालेला व्हिडिओ खरा आहे का?

➠ नाही (खोटा दावा)

🎯 स्पष्टीकरण: सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेला कॉकपिटचा व्हिडिओ २०१३ मधील असून त्याचा या घटनेशी संबंध नसल्याचे 'पीटीआय फॅक्ट चेक'ने (PTI Fact Check) स्पष्ट केले आहे.

७. विरोधी पक्षांनी विमान अपघाताची चौकशी कोणाच्या देखरेखीखाली करण्याची मागणी केली आहे?

➠ सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court)

🎯 स्पष्टीकरण: काँग्रेस आणि इतर विरोधी पक्षांनी या अपघाताची सखोल आणि निष्पक्ष चौकशी सर्वोच्च न्यायालयाच्या देखरेखीखाली करण्याची मागणी केली आहे.

१. पूर्व हिमालयात नवीन हिमनदी सरोवरे तयार होण्याबाबत भाकित करणारी प्रणाली कोणी विकसित केली आहे?

➠ आयआयटी गुवाहाटी (IIT Guwahati)

🎯 स्पष्टीकरण: आयआयटी गुवाहाटी येथील संशोधकांनी एक भाकित करणारी प्रणाली विकसित केली आहे, जी पूर्व हिमालयातील आपत्त्यांचा धोका कमी करण्यासाठी आणि जलसंपत्तीचे व्यवस्थापन करण्यासाठी महत्त्वाची माहिती देते.

२. आयुर्वेदिक हस्तलिखितांचे लिप्यंतरण करण्याबाबतची १५ दिवसांची कार्यशाळा कोठे आयोजित करण्यात आली होती?

➠ केरळ

🎯 स्पष्टीकरण: केरळमध्ये आयोजित करण्यात आलेली ही कार्यशाळा भारताच्या शास्त्रीय वैद्यकीय वारसा जपण्याच्या दिशेने एक मोठे पाऊल होते. हा प्रकल्प संशोधनाद्वारे प्राचीन वैद्यकीय ज्ञानाच्या पुनरुज्जीवनाला बळ देतो.

३. घरगुती उत्पन्न आणि कॉर्पोरेट सेवा क्षेत्रातील माहितीसाठी देशव्यापी सर्वेक्षण कोणती संस्था करणार आहे?

➠ राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय (NSO)

🎯 स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय दोन प्रमुख देशव्यापी सर्वेक्षणांची तयारी करत आहे, ज्यामुळे पुराव्यांवर आधारित धोरणनिर्मिती आणि आर्थिक विश्लेषणामध्ये लक्षणीय सुधारणा होईल.

४. 'आंतरराष्ट्रीय डेटा गोपनीयता दिन' (International Data Privacy Day) कधी साजरा केला जातो?

➠ २८ जानेवारी

🎯 स्पष्टीकरण: डिजिटल जगात वैयक्तिक माहिती सुरक्षित ठेवणे किती महत्त्वाचे आहे याची आठवण करून देण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो. २००६ मध्ये युरोप परिषदेने ‘कन्व्हेन्शन १०८’ वर स्वाक्षरी केल्याच्या सन्मानार्थ हा दिवस पाळला जातो.

५. प्रतिष्ठित 'वायली रिसर्च हिरोज पारितोषिक २०२५' जिंकणारे पहिले भारतीय कोण ठरले आहेत?

➠ चंद्रकांत लहरिया

🎯 स्पष्टीकरण: भारतीय सार्वजनिक आरोग्य तज्ज्ञ चंद्रकांत लहरिया यांना त्यांच्या आरोग्य धोरण संशोधनातील कार्यासाठी हा पुरस्कार मिळाला आहे. हे पारितोषिक मिळवणारे ते पहिले भारतीय आहेत.

६. भारतीय नौदलाच्या पथकाने नुकतीच इंडोनेशियातील कोणत्या बंदराला भेट दिली?

➠ बेलावान (Belawan)

🎯 स्पष्टीकरण: भारतीय नौदलाच्या पहिल्या प्रशिक्षण पथकाने बेलावान येथे यशस्वी भेट दिली. ही भेट भारताच्या ‘अॅक्ट ईस्ट’ धोरण आणि ‘महासागर’ (MAHASAGAR) उद्दिष्टाचा भाग आहे.

७. १५ वर्षांखालील मुलांसाठी सोशल मीडिया वापरण्यावर बंदी घालणारे विधेयक कोणत्या देशाने मंजूर केले?

➠ फ्रान्स

🎯 स्पष्टीकरण: मुलांचा सोशल मीडियाचा वापर मर्यादित करण्यासाठी फ्रान्सने हे विधेयक मंजूर केले आहे. स्क्रीनचे व्यसन आणि मानसिक आरोग्यावरील परिणाम लक्षात घेऊन हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

८. २८ जानेवारी २०२६ रोजी महाराष्ट्रातील कोणत्या बड्या नेत्याचे विमान अपघातात निधन झाल्याचे वृत्त आहे?

➠ अजित पवार

🎯 स्पष्टीकरण: महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांचे बारामती येथे झालेल्या विमान अपघातात निधन झाले. लँडिंग दरम्यान धावपट्टीवर कोसळल्यानंतर विमानाला आग लागल्याची माहिती DGCA ने दिली आहे.

१. अलीकडेच कोणत्या देशाने दक्षिण कोरियाच्या आयातीवर मोठ्या प्रमाणात शुल्क वाढवण्याची घोषणा केली आहे?

➠ अमेरिका (USA)

🎯 स्पष्टीकरण: राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी कोरियन आयातीवरील शुल्क मोठ्या प्रमाणात वाढवणार असल्याचे सांगितल्यानंतर, अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया यांच्यातील व्यापारी तणाव खूपच वाढला आहे. गेल्या वर्षी दोन्ही देशांमधील व्यापार करारामध्ये केलेल्या महत्त्वाच्या आश्वासनांची पूर्तता सोलने केली नसल्याच्या आरोपांनंतर ही कारवाई करण्यात आली आहे.

२. अलीकडेच कोणत्या राज्यातील लक्कुंडी गावात झालेल्या उत्खननात नवपाषाणयुगातील वस्तू सापडल्या आहेत?

➠ कर्नाटक (गडग जिल्हा)

🎯 स्पष्टीकरण: कर्नाटकातील गडग जिल्ह्यात असलेल्या लक्कुंडी गावात झालेल्या उत्खननात नवपाषाणयुगातील वस्तू सापडल्या आहेत. यामुळे या ऐतिहासिक वसाहतीला युनेस्को जागतिक वारसा स्थळाचा दर्जा मिळण्याची शक्यता खूप वाढली आहे. हे निष्कर्ष दर्शवतात की लक्कुंडीचा इतिहास तेथील प्रसिद्ध मध्ययुगीन मंदिरांपेक्षाही खूप जुना आहे.

३. केंद्रीय मंत्री ज्योतिरादित्य सिंधिया यांनी बांबू क्षेत्रातील दोन मोठ्या प्रकल्पांचे उद्घाटन कोठे केले?

➠ गुवाहाटी

🎯 स्पष्टीकरण: सोमवारी, ईशान्य क्षेत्र विकास आणि दूरसंचार मंत्री ज्योतिरादित्य एम. सिंधिया यांनी गुवाहाटी येथे ८२.५ कोटी रुपये खर्चाच्या बांबू क्षेत्रातील दोन मोठ्या प्रकल्पांचे उद्घाटन केले. यातून रोजगार निर्मिती आणि ईशान्य क्षेत्राच्या अर्थव्यवस्थेला राष्ट्रीय बाजारपेठेशी जोडण्यावर सरकारचे लक्ष दिसून येते.

४. ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनाच्या संचलनात भारतीय लष्कराने कशावर अधिक भर दिला आहे?

➠ चपळता आणि स्वदेशी अग्निशक्ती

🎯 स्पष्टीकरण: कर्तव्य पथावर झालेल्या ७७व्या प्रजासत्ताक दिनाच्या सोहळ्याने भारतीय लष्कराच्या कार्यपद्धतीतील संवादाच्या पद्धतीत एक मोठा बदल घडवून आणला. त्यांनी प्रथमच जनतेसमोर नवीन युद्ध रचना आणि स्वदेशी शस्त्रप्रणालींचे प्रदर्शन केले.

५. पृथ्वीवर परत पडणाऱ्या अवकाशातील कचऱ्याचा मागोवा घेण्यासाठी कोणत्या प्रणालीचा वापर केला जाऊ शकतो?

➠ भूकंप निरीक्षण प्रणाली

🎯 स्पष्टीकरण: एका नवीन अभ्यासानुसार, पृथ्वीवर परत पडणाऱ्या वस्तूंचा मागोवा घेण्यासाठी भूकंप निरीक्षण प्रणालीचा वापर केला जाऊ शकतो, कारण त्या वस्तूंच्या आवाजाच्या तीव्र लाटा (सोनिक बूम) या प्रणालीद्वारे टिपल्या जातात. यामुळे सुरक्षा आणि कचरा पुनर्प्राप्तीचे प्रयत्न अधिक प्रभावी होऊ शकतात.

६. २०२६ च्या पद्म पुरस्कारांमध्ये मध्य प्रदेशातील किती व्यक्तींचा समावेश आहे?

➠ ४ व्यक्ती

🎯 स्पष्टीकरण: २०२६ च्या पद्म पुरस्कारांच्या माध्यमातून मध्य प्रदेशातील चार व्यक्तींना राष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळाली आहे. त्यांचे बहुतेक कार्य लोकांच्या नजरेआड झाले आहे. त्यांच्या प्रवासात साहित्य, समाजकार्य, पुरातत्वशास्त्र आणि स्थानिक मार्शल आर्ट्सचा समावेश आहे.

७. इस्लामाबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ चालवण्याच्या योजनेतून कोणत्या देशाने माघार घेतली आहे?

➠ संयुक्त अरब अमिराती (UAE)

🎯 स्पष्टीकरण: ‘संयुक्त अरब अमिराती’ने इस्लामाबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ चालवण्याच्या योजनेतून माघार घेतल्यानंतर, पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था आणि धोरणाने अनपेक्षितपणे वाईट वळण घेतले आहे.

८. भारताची युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) प्रणाली लवकरच कोणत्या देशात सुरू होणार आहे?

➠ जपान

🎯 स्पष्टीकरण: भारताची युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) प्रणाली जपानमध्ये सुरू होणार आहे. हा बदल दर्शवतो की जगभरातील अधिकाधिक लोकांना भारताच्या रिअल-टाइम पेमेंट प्रणालीमध्ये रस आहे.

१. राष्ट्रीय मतदार दिवस (National Voters' Day) कधी साजरा केला जातो ?

➠ २५ जानेवारी

🎯 स्पष्टीकरण: मतदानाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी दरवर्षी २५ जानेवारी रोजी राष्ट्रीय मतदार दिवस साजरा केला जातो.
🎯 निवडणूक आयोगाची स्थापना २५ जानेवारी १९५० रोजी झाली होती, त्या निमित्ताने हा दिवस पाळला जातो.

२. २६ जानेवारी २०२६ रोजी भारताने कितवा प्रजासत्ताक दिन साजरा केला?

➠ ७७ वा

🎯 स्पष्टीकरण: २६ जानेवारी २०२६ रोजी भारताने आपला ७७ वा प्रजासत्ताक दिन साजरा केला. या वर्षीच्या प्रजासत्ताक दिनाची थीम "वंदे मातरमची १५० वर्षे" अशी होती.

३. २०२६ च्या प्रजासत्ताक दिनाचे मुख्य अतिथी (Chief Guest) कोण होते?

➠ उर्सुला वॉन डेर लेन & अँटोनियो कोस्टा

🎯 स्पष्टीकरण: २०२६ च्या प्रजासत्ताक दिनासाठी दोन मुख्य अतिथी होते: उर्सुला वॉन डेर लेन (युरोपियन कमिशनच्या अध्यक्ष) आणि अँटोनियो कोस्टा (युरोपियन कौन्सिलचे अध्यक्ष).

४. कोणत्या राज्याने डेअरी विकासासाठी NDDB आणि MULCO सोबत करार केला आहे ?

➠ मिझोरम

🎯 स्पष्टीकरण: मिझोरममध्ये दुग्धव्यवसाय आणि डेअरी विकासाला चालना देण्यासाठी नॅशनल डेअरी डेव्हलपमेंट बोर्ड (NDDB) आणि मिझोरम मिल्क प्रोड्युसर्स को-ऑपरेटिव्ह युनियन लिमिटेड (MULCO) यांच्यात करार करण्यात आला आहे.

५. 'स्वस्थ सेवा अभियान' सुरू करण्यासाठी उत्तराखंड सरकारने कोणाशी करार केला आहे?

➠ ITBP

🎯 स्पष्टीकरण: उत्तराखंड सरकारने राज्यात 'स्वस्थ सेवा अभियान' राबवण्यासाठी इंडो-तिबेटन बॉर्डर पोलीस (ITBP) सोबत करार केला आहे.

६. २५ जानेवारी २०२६ रोजी कोणत्या राज्याने आपला ५६ वा स्थापना दिवस साजरा केला?

➠ हिमाचल प्रदेश

🎯 स्पष्टीकरण: २५ जानेवारी १९७१ रोजी हिमाचल प्रदेशला पूर्ण राज्याचा दर्जा मिळाला होता, त्यामुळे २५ जानेवारी २०२६ रोजी राज्याचा ५६ वा स्थापना दिवस साजरा करण्यात आला.

७. शांतता, नि:शस्त्रीकरण आणि विकासासाठीचा 'इंदिरा गांधी पुरस्कार २०२५' कोणाला देण्यात आला?

➠ ग्राका माशेल (Graça)

🎯 स्पष्टीकरण: मोझांबिकच्या मानवाधिकार कार्यकर्त्या ग्राका माशेल यांना शांतता, नि:शस्त्रीकरण आणि विकासासाठीचा 'इंदिरा गांधी पुरस्कार २०२५' प्रदान करण्यात आला आहे.

८. सॅटेलाईट कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यासाठी कोणत्या राज्य सरकारने 'स्टारलिंक' (Starlink) सोबत करार केला आहे ?

➠ गोवा

🎯 स्पष्टीकरण: गोवा राज्य सरकार आणि एलोन मस्क यांची कंपनी 'स्टारलिंक' यांच्यात सॅटेलाईट कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यासाठी महत्त्वपूर्ण करार झाला आहे.
🎯 गोव्याची राजधानी पणजी असून प्रमोद सावंत हे तेथील मुख्यमंत्री आहेत.

९. २०२६ मध्ये कोणत्या भारतीय अभिनेत्याला मरणोत्तर 'पद्मविभूषण' पुरस्काराने सन्मानित करण्याची घोषणा करण्यात आली ?

➠ धर्मेंद्र

🎯 स्पष्टीकरण: प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला पद्म पुरस्कारांची घोषणा करण्यात आली आहे. यात प्रसिद्ध अभिनेता धर्मेंद्र यांना मरणोत्तर 'पद्मविभूषण २०२६' ने सन्मानित केले जाणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
🎯 या वर्षीच्या पद्म पुरस्कारांच्या यादीमध्ये ५ व्यक्तींना पद्मविभूषण, १३ व्यक्तींना पद्मभूषण आणि ११३ व्यक्तींना पद्मश्री पुरस्कार जाहीर झाले आहेत.
🎯 झारखंडचे माजी मुख्यमंत्री शिबू सोरेन यांना पद्मभूषण देण्यात येणार आहे.

१०. डॉक्टरांसाठी 'NBEMS AI' प्रशिक्षणाचे उद्घाटन कोणी केले?

➠ अनुप्रिया पटेल

🎯 स्पष्टीकरण: केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण राज्यमंत्री अनुप्रिया पटेल यांनी डॉक्टरांसाठी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आधारित प्रशिक्षणाचे उद्घाटन केले.

११. २०२५-२६ मधील चर्चित नाव असलेल्या कोणाला 'अशोक चक्र' पुरस्काराने सन्मानित केले जाणार आहे ?

➠ शुभांशू शुक्ला

🎯 स्पष्टीकरण: शुभांशू शुक्ला हे २०२५ सालातील अत्यंत चर्चित नाव राहिले असून त्यांना 'अशोक चक्र' या सर्वोच्च शांतताकालीन शौर्य पुरस्काराने सन्मानित केले जाणार आहे.

१२. नुकतेच निधन झालेले इलियास पाशा हे कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित होते?

➠ फुटबॉल

🎯 स्पष्टीकरण: इलियास पाशा (१९६४ - २२ जानेवारी २०२६) हे एक प्रख्यात भारतीय आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलपटू आणि ईस्ट बंगाल एफसीचा एक महान बचावपटू होता. त्याच्या शांत वर्तनासाठी, शिस्तबद्ध पोझिशनिंगसाठी आणि उजव्या विंग-बॅकवर निर्दोष वेळेसाठी प्रसिद्ध असलेल्या, त्यांना "मिस्टर डिपेंडेबल" ​​म्हणून संबोधले जात असे.

१. दरवर्षी २४ जानेवारी रोजी कोणता दिवस साजरा केला जातो ?

➠ आंतरराष्ट्रीय शिक्षण दिवस

🎯 स्पष्टीकरण: शिक्षणाची भूमिका आणि महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी दरवर्षी २४ जानेवारी रोजी 'आंतरराष्ट्रीय शिक्षण दिवस' साजरा केला जातो. याच दिवशी भारतात 'राष्ट्रीय बालिका दिवस' देखील साजरा केला जातो.

२. जनरेटिव्ह AI (Generative AI) च्या गैरवापराला आळा घालण्यासाठी कोणत्या देशांच्या समूहाने जागतिक सुरक्षा कोडवर स्वाक्षरी केली आहे ?

➠ G7

🎯 स्पष्टीकरण: इटलीच्या अध्यक्षतेखाली G7 देशांनी AI चा गैरवापर रोखण्यासाठी एका जागतिक सुरक्षा संहितेवर स्वाक्षरी केली आहे.
🎯 G7 देश :- फ्रान्स, जर्मनी, कॅनडा, इटली, यूके, यूएसए आणि जपान

३. २४ जानेवारी रोजी कोणत्या राज्याचा स्थापना दिवस साजरा केला जातो ?

➠ उत्तर प्रदेश

🎯 स्पष्टीकरण: २४ जानेवारी १९५० रोजी 'संयुक्त प्रांत' चे नाव बदलून 'उत्तर प्रदेश' असे करण्यात आले होते.
🎯 उत्तर प्रदेश हा भारतात दुधाचा सर्वाधिक उत्पादन करणारा राज्य आहे.

४. खासगी क्षेत्रातील पहिला मोठा उपग्रह निर्मिती प्लांट (Satellite Manufacturing Plant) कोठे सुरू झाला आहे ?

➠ साणंद, गुजरात

🎯 स्पष्टीकरण: गुजरातच्या साणंद येथे खासगी क्षेत्रातील पहिला मोठा उपग्रह निर्मिती प्रकल्प सुरू करण्यात आला आहे.
🎯 गुजरात हे आशियाई सिंहासाठी (Gir National Park) प्रसिद्ध असून कापूस उत्पादनातही अग्रेसर आहे.

५. जगातील सर्वात मोठ्या आंतरराष्ट्रीय थिएटर फेस्टिवलचे आयोजन कोणत्या देशात केले जाणार आहे ?

➠ भारत

🎯 स्पष्टीकरण: भारत जगातील सर्वात मोठ्या आंतरराष्ट्रीय थिएटर महोत्सवाचे यजमानपद भूषवणार आहे. भारताशी संबंधित इतर महत्त्वाच्या घडामोडी म्हणजे, हेनले पासपोर्ट इंडेक्स २०२६ मध्ये भारताचा क्रमांक ८० वा आहे.

६. निवडणूक आयोगाने (ECI) डिजिटल मतदार कार्ड अधिक सुलभ करण्यासाठी कोणते पोर्टल सुरू केले आहे?

➠ एपिक २.०

🎯 स्पष्टीकरण: भारतीय निवडणूक आयोगाने डिजिटल मतदार कार्डाचा वापर वाढवण्यासाठी 'एपिक २.०' (e-EPIC 2.0) पोर्टल लाँच केले आहे.
🎯 सध्या भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार आहेत.

७. 'ग्रंथ कुटीर' (Granth Kuteer) चे उद्घाटन अलीकडे कोणाच्या हस्ते करण्यात आले ?

➠ द्रौपदी मुर्मू

🎯 स्पष्टीकरण: राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी ११ शास्त्रीय भाषांमधील हस्तलिखिते आणि पुस्तकांच्या 'ग्रंथ कुटीर' या संग्रहाचे उद्घाटन केले.

८. जागतिक अर्थव्यवस्था, कार्यबल आणि व्यापार यामध्ये कोणता देश अव्वल स्थानी राहिला आहे?

➠ चीन

🎯 स्पष्टीकरण: जागतिक अर्थव्यवस्था आणि व्यापारात चीन अव्वल ठरला आहे.
🎯 चीन जगातील सर्वात मोठा पोलाद (Steel) आणि तंबाखू उत्पादक देश आहे.
🎯 जागतिक तंबाखू विरोधी दिवस ३१ मे रोजी साजरा केला जातो.

९. भारतीय हवाई दलाने (IAF) कोणत्या शहरात भव्य एअर शो (Air Show) आयोजित केला?

➠ नाशिक

🎯 स्पष्टीकरण: भारतीय हवाई दलाने नाशिक शहरात एका भव्य एअर शोचे आयोजन केले होते.

१०. जल क्षेत्राशी संबंधित राष्ट्रीय कार्यशाळा 'प्रिसेंस २०२६' (PRESENCE 2026) चे उद्घाटन कोठे झाले ?

➠ पुणे

🎯 स्पष्टीकरण: पुण्यात 'प्रिसेंस २०२६' या राष्ट्रीय कार्यशाळेचे उद्घाटन करण्यात आले, जी प्रामुख्याने जल व्यवस्थापनाशी संबंधित आहे.

११. देशातील पहिल्या पूर्णपणे AI (Artificial Intelligence) नियंत्रित स्मार्ट पॉवर ग्रिडचे उद्घाटन कोठे करण्यात आले ?

➠ लखनौ

🎯 स्पष्टीकरण: लखनौमध्ये पूर्णपणे AI नियंत्रित अशा पहिल्या स्मार्ट पॉवर ग्रिडचे उद्घाटन झाले आहे.
🎯 लखनौ हे गोमती नदीच्या काठावर वसलेले असून, युनेस्कोच्या 'क्रिएटिव्ह सिटी ऑफ गॅस्ट्रोनॉमी'मध्येही याचा समावेश झाला आहे.

१२. चौथा 'भारत ऊर्जा सप्ताह' (India Energy Week) २७ ते ३० जानेवारी २०२६ या कालावधीत कोठे आयोजित केला जाणार आहे ?

➠ गोवा

🎯 स्पष्टीकरण: चौथ्या भारत ऊर्जा सप्ताहाचे आयोजन गोव्यात केले जाणार आहे.
🎯 गोवा हे भारतातील सर्वात लहान राज्य असून प्रमोद सावंत तेथील मुख्यमंत्री आहेत.

इतर महत्त्वाचे मुद्दे:
🎯 उत्तर प्रदेश: लखनौ येथे 'राष्ट्र प्रेरणा स्थळ' चे उद्घाटन झाले आणि येथेच पहिली 'ब्रेल लायब्ररी' उघडली आहे.
🎯 गुजरात: २०२३ चे कॉमनवेल्थ गेम्स अहमदाबादमध्ये होणार आहेत आणि धोर्डो हे चौथे सौर गाव बनले आहे.
🎯 भारत: BRICS २०२६ चे यजमानपद भारत भूषवणार आहे.

१. जागतिक अंतराळ उद्योगात कोणत्या तंत्रज्ञानामुळे प्रक्षेपणाचा खर्च ५ ते २० पटीने कमी झाला आहे?

➠ पुनर्वापरयोग्य प्रक्षेपण वाहन (Reusable Launch Vehicle - RLV)

🎯 स्पष्टीकरण: अंतराळ क्षेत्रात खाजगी कंपन्यांचा वाटा वाढत आहे. RLV तंत्रज्ञानामुळे अंतराळ मोहिमा अधिक स्वस्त आणि शाश्वत झाल्या असून, २०३० पर्यंत अंतराळ बाजारपेठ १ ट्रिलियन डॉलर्सचा टप्पा गाठण्याची शक्यता आहे.

२. 'आंतरराष्ट्रीय डुगोंग संवर्धन केंद्र' (International Dugong Conservation Centre) कोठे प्रस्तावित आहे, ज्याच्या आराखड्यात बदलाची सूचना देण्यात आली आहे?

➠ मनोरा, जिल्हा तंजावर (तमिळनाडू)

🎯 स्पष्टीकरण: केंद्रीय पर्यावरण मंत्रालयाच्या (MoEFCC) तज्ञ समितीने तमिळनाडूतील या केंद्राच्या रचनेत मोठ्या बदलांची शिफारस केली आहे. डुगोंगला 'सागरी गाय' असेही म्हणतात.

३. शास्त्रज्ञ सध्या कोणत्या क्वांटम कणांचा शोध घेण्यासाठी प्रयोग करत आहेत, जे गुरुत्वाकर्षण वाहून नेतात असे मानले जाते?

➠ ग्रॅव्हिटॉन (Gravitons)

🎯 स्पष्टीकरण: स्टीव्हन्स इन्स्टिट्यूट आणि येल विद्यापीठाचे शास्त्रज्ञ हा प्रयोग करत आहेत. जर ग्रॅव्हिटॉन सापडले, तर क्वांटम मेकॅनिक्स आणि सापेक्षता सिद्धांत यांना जोडणारा दुवा मिळेल.

४. दूरसंचार विभागाने (DoT) ६ GHz फ्रिक्वेन्सी बँड परवानामुक्त केल्यामुळे भारतात कोणते नवीन तंत्रज्ञान वापरता येईल?

➠ वायफाय 6E आणि वायफाय 7 (WiFi 6E & WiFi 7)

🎯 स्पष्टीकरण: दूरसंचार विभागाने ६ GHz बँडचा वापर इनडोअर (घरातील) वापरासाठी खुला केला आहे. यामुळे हाय-स्पीड इंटरनेट सुविधा उपलब्ध होईल.

५. आयएनएसव्ही कौंडिण्य (INSV Kaundinya) नौकेने पोरबंदर ते कोणत्या बंदरापर्यंतचा पहिला प्रवास यशस्वीरित्या पूर्ण केला?

➠ मस्कत, ओमान (पोर्ट सुलतान काबूस)

🎯 स्पष्टीकरण: या मोहिमेमुळे भारत आणि ओमानमधील ऐतिहासिक सागरी संबंध अधोरेखित झाले आहेत. या नौकेवर 'युटेलसॅट वनवेब' द्वारे हाय-स्पीड सॅटेलाइट इंटरनेट सुविधा पुरवण्यात आली होती.

६. निसर्गातील सर्वात मजबूत रेशीम (Silk) कोणत्या कोळ्याद्वारे तयार केले जाते, जे स्टीलपेक्षा ३ पट मजबूत असते?

➠ डार्विन बार्क स्पायडर (Darwin’s bark spider)

🎯 स्पष्टीकरण: केवळ मोठ्या मादी कोळी हे रेशीम तयार करतात. हे कोळी मुख्यत्वे मादागास्करमध्ये आढळतात आणि त्यांच्या रेशमाची ताकद १.६ गिगापास्कल इतकी असते.

७. कोडागु (Coorg) मधील 'जम्मा बाणे' जमिनींच्या नोंदी अद्ययावत करण्यासाठी कोणत्या राज्याने भू-महसूल सुधारणा कायदा २०२५ मंजूर केला?

➠ कर्नाटक

🎯 स्पष्टीकरण: या जमिनींच्या नोंदी १०० वर्षांहून अधिक जुन्या आहेत. या नवीन कायद्यामुळे वारसा हक्काचे वाद मिटवण्यास आणि १९६४ च्या कायद्यानुसार अचूक मालकी हक्क नोंदवण्यास मदत होईल.

८. 'द लॅन्सेट'च्या अहवालानुसार, भारताला कोणत्या उद्दिष्टासाठी 'नागरिक-केंद्रित आरोग्य प्रणाली' उभारण्याची शिफारस करण्यात आली आहे?

➠ विकसित भारत @२०४७

🎯 स्पष्टीकरण: जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) आर्थिक अडचणीत असताना, भारताला 'ग्लोबल साउथ'चे नेतृत्व करण्याची आणि स्वतःची आरोग्य व्यवस्था बळकट करण्याची मोठी संधी असल्याचे या अहवालात म्हटले आहे.

१. केंद्र सरकारने कोणत्या केंद्रशासित प्रदेशातील 'कलाडी' (Kaladi) या जीआय-टॅग दुग्धजन्य पदार्थाचे वैज्ञानिक आधुनिकीकरण करण्याचे निर्देश दिले आहेत?

➠ जम्मू आणि काश्मीर (जिल्हा उधमपूर)

🎯 स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्री जितेंद्र सिंह यांनी 'एक जिल्हा एक उत्पादन' (ODOP) योजनेअंतर्गत हे निर्देश दिले आहेत. कलाडीची मूळ चव आणि ओळख कायम ठेवून त्याला जागतिक बाजारपेठेत नेण्याचे उद्दिष्ट आहे.

२. नासाच्या (NASA) कोणत्या भारतीय वंशाच्या अंतराळवीराने २७ वर्षांच्या सेवेनंतर आणि ऐतिहासिक नऊ महिन्यांच्या मोहिमेनंतर निवृत्ती घेतली आहे?

➠ सुनीता विल्यम्स

🎯 स्पष्टीकरण: सुनीता विल्यम्स २७ डिसेंबर २०२५ रोजी अधिकृतपणे निवृत्त झाल्या. मानवी अंतराळ उड्डाणाच्या इतिहासातील त्या सर्वात यशस्वी अंतराळवीरांपैकी एक आहेत.

३. वाढत्या लोकसंख्येच्या काळात, वैज्ञानिक पद्धतीने 'शहरी कचरा व्यवस्थापन' (Urban Waste Management) करणारे मॉडेल शहर म्हणून कोणते शहर विकसित होत आहे?

➠ लखनौ (उत्तर प्रदेश)

🎯 स्पष्टीकरण: लखनौ महानगरपालिकेने ४० लाख लोकसंख्येच्या कचरा व्यवस्थापनासाठी बहुआयामी वैज्ञानिक दृष्टिकोन स्वीकारला आहे, ज्यामध्ये जनआरोग्य आणि संसाधन पुनर्वापराला प्राधान्य दिले जात आहे.

४. लॅब-ग्रोन डायमंड (Lab-grown diamond) क्षेत्रातील योगदानासाठी प्रतिष्ठेचा 'APO नॅशनल अवॉर्ड' कोणाला मिळाला आहे?

➠ बकुल लिंबासिया (संस्थापक, भाठवारी टेक्नॉलॉजीज)

🎯 स्पष्टीकरण: भारतातील कृत्रिम हिरे उद्योगातील उत्पादकता आणि नाविन्यपूर्ण नेतृत्वासाठी त्यांना हा पुरस्कार देण्यात आला आहे.

५. 'एशिया मॅन्युफॅक्चरिंग इंडेक्स (AMI) २०२६' मध्ये ११ आशियाई देशांच्या यादीत भारत कितव्या स्थानी आहे?

➠ सहाव्या (6th Rank)

🎯 स्पष्टीकरण: हा निर्देशांक आशियातील उत्पादन केंद्रांच्या कामगिरीची तुलना करतो. वाढत्या स्पर्धेत भारताला उत्पादन क्षेत्र अधिक सक्षम करण्याची गरज या अहवालात व्यक्त केली आहे.

६. सर्वोच्च न्यायालयाने कोणत्या कंपनीच्या २०१८ मधील फ्लिपकार्टमधील हिस्से विक्रीवर भारतात कर (Tax) लागू होईल, असा निर्णय दिला आहे?

➠ टायगर ग्लोबल (Tiger Global)

🎯 स्पष्टीकरण: न्यायालयाने स्पष्ट केले की, या व्यवहारासाठी 'भारत-मॉरिशस कर करार' (DTAA) लागू होणार नाही, तर GAAR (General Anti-Avoidance Rule) नियम लागू होतील. टायगर ग्लोबलने आपला हिस्सा वॉलमार्टला विकला होता.

७. 'अंमलबजावणी संचालनालय' (ED) ही 'कायदेशीर संस्था' (Juristic Person) आहे की नाही, हे तपासण्यास सर्वोच्च न्यायालयाने कोणत्या राज्यांच्या याचिकेवरून सहमती दर्शवली आहे?

➠ तामिळनाडू आणि केरळ

🎯 स्पष्टीकरण: संविधानाच्या कलम २२६ अंतर्गत ईडी उच्च न्यायालयात जाऊ शकते का, यावर स्पष्टीकरण मागण्यात आले आहे.

८. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी कोणत्या देशाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांशी जागतिक दहशतवादाचा सामना करण्याबाबत चर्चा केली?

➠ स्पेन (Spain)

🎯 स्पष्टीकरण: स्पेनचे परराष्ट्र मंत्री भारत दौऱ्यावर असताना ही भेट झाली. दोन्ही देशांनी दहशतवादाविरुद्ध एकत्र काम करण्यावर भर दिला.

१. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) एचडीएफसी बँकेच्या संचालक मंडळावर पूर्णवेळ संचालक म्हणून कोणाच्या पुनर्नियुक्तीला मंजुरी दिली आहे?

➠ कैझाद भरुचा (Kaizad Bharucha)

🎯 स्पष्टीकरण: RBI ने एचडीएफसी बँकेतील वरिष्ठ नेतृत्वाला स्थिरता प्रदान करण्यासाठी कैझाद भरुचा यांची १९ एप्रिल २०२६ पासून पुढील तीन वर्षांसाठी पुनर्नियुक्ती मंजूर केली आहे.

२. २०२५ मध्ये कोणत्या देशाची लोकसंख्या सलग चौथ्या वर्षी घटून १.४०५ अब्ज झाली आहे, जी 'लोकसंख्याशास्त्रीय संकटाचे' (Demographic Winter) लक्षण मानले जात आहे?

➠ चीन (China)

🎯 स्पष्टीकरण: चीनची लोकसंख्या ३३.९ लाखांनी घटली असून, जन्मांची संख्या ७९.२ लाखांच्या विक्रमी नीचांकी पातळीवर पोहोचली आहे.

३. उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये (HEIs) जातिआधारित भेदभाव रोखण्यासाठी 'UGC' ने कोणते नवीन विनियम जारी केले आहेत?

➠ विद्यापीठ अनुदान आयोग (उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये समानतेस प्रोत्साहन) विनियम, २०२६

🎯 स्पष्टीकरण: विद्यापीठ अनुदान आयोगाने (UGC) शैक्षणिक संस्थांमध्ये समानता आणि सर्वसमावेशकता सुनिश्चित करण्यासाठी हे विनियम लागू केले आहेत.

४. आरबीआयने (RBI) २०२६ च्या 'ब्रिक्स शिखर परिषदेत' कोणत्या डिजिटल चलनांना जोडण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे?

➠ ब्रिक्स देशांच्या 'सेंट्रल बँक डिजिटल करन्सी' (CBDCs)

🎯 स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय व्यवहार जलद करण्यासाठी भारताने हा प्रस्ताव दिला आहे. २०२६ ची ब्रिक्स शिखर परिषद भारतात आयोजित केली जाणार आहे.

५. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नुकतीच कोणत्या स्वातंत्र्यसैनिकाच्या १०० व्या जयंतीनिमित्त त्यांना आदरांजली वाहिली?

➠ पार्वती गिरी (Parbati Giri)

🎯 स्पष्टीकरण: त्यांना 'ओडिशाची मदर तेरेसा' म्हणूनही ओळखले जाते. त्यांनी भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात आणि सामाजिक कार्यात (विशेषतः आदिवासी आणि महिलांसाठी) मोलाचे योगदान दिले.

६. स्टीलपेक्षा मजबूत आणि पृथ्वीवरील सर्वात मजबूत जैविक पदार्थ (Biological Material) तयार करणारा कोळी कोणता आहे?

➠ डार्विन बार्क स्पायडर (Caerostris darwini)

🎯 स्पष्टीकरण: मादागास्करमध्ये आढळणाऱ्या या कोळ्याचे रेशीम १.६ गिगापास्कल इतके मजबूत असते. हे कृत्रिम तंतूंपेक्षाही अधिक टिकाऊ मानले जाते.

७. 'राष्ट्रीय पॅरालिम्पिक पॉवरलिफ्टिंग चॅम्पियनशिप'चे उद्घाटन कोणत्या राज्यात करण्यात आले?

➠ उत्तराखंड (रुरकी)

🎯 स्पष्टीकरण: मुख्यमंत्री पुष्कर सिंह धामी यांनी रुरकी येथील COER विद्यापीठात या स्पर्धेचे उद्घाटन केले आणि भारतीय खेळांसाठी हा सुवर्णकाळ असल्याचे मत व्यक्त केले.

८. तेलंगणाच्या कोणत्या महत्त्वाकांक्षी स्मार्ट सिटी प्रकल्पाला 'संयुक्त अरब अमिराती' (UAE) ने पाठिंबा दर्शविला आहे?

➠ भारत फ्युचर सिटी (Bharat Future City)

🎯 स्पष्टीकरण: दावोस येथील WEF परिषदेत झालेल्या करारानुसार, हे शहर 'नेट-झिरो ग्रीनफिल्ड स्मार्ट सिटी' म्हणून विकसित केले जाणार आहे.

१. २१ जानेवारी रोजी खालीलपैकी कोणत्या ईशान्य भारतीय राज्यांचा स्थापना दिवस साजरा केला जातो?

➠ त्रिपुरा, मणिपूर आणि मेघालय

🎯 स्पष्टीकरण: २१ जानेवारी १९७२ रोजी 'ईशान्य क्षेत्र (पुनर्रचना) कायदा, १९७१' अंतर्गत या तीन राज्यांना पूर्ण राज्याचा दर्जा देण्यात आला. त्यामुळे दरवर्षी २१ जानेवारीला हा दिवस साजरा केला जातो.

२. 'जागतिक आर्थिक मंच' (World Economic Forum - WEF) २०२६ ची वार्षिक बैठक कोठे संपन्न झाली?

➠ दावोस (स्वित्झर्लंड)

🎯 स्पष्टीकरण: दावोस येथे आयोजित या परिषदेत भारताने जागतिक गुंतवणूक आणि 'आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स' (AI) क्षेत्रातील संधींवर भर दिला. या वर्षीची थीम 'शाश्वत भविष्यासाठी सहकार्य' (Cooperation for a Sustainable Future) अशी होती.

३. बिहार नंतर कोणत्या राज्याने अलीकडेच 'जातीनिहाय जनगणना' (Caste Census) सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे?

➠ आंध्र प्रदेश

🎯 स्पष्टीकरण: सामाजिक न्याय आणि कल्याणकारी योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी आंध्र प्रदेश सरकारने हा महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. यापूर्वी बिहार सरकारने जातीनिहाय जनगणना पूर्ण केली आहे.

४. 'सशस्त्र सीमा बल' (SSB) च्या नवीन महासंचालक (DG) पदी कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?

➠ दलजित सिंग चौधरी

🎯 स्पष्टीकरण: वरिष्ठ आयपीएस अधिकारी दलजित सिंग चौधरी यांची SSB च्या प्रमुखपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे. SSB नेपाळ आणि भूतान सीमेवर भारताचे रक्षण करते.

५. आंतरराष्ट्रीय विज्ञान महोत्सव (IISF-2026) चे आयोजन कोणत्या राज्यात करण्यात आले?

➠ हरियाणा (फरीदाबाद)

🎯 स्पष्टीकरण: विज्ञानातील नवीन शोध आणि विद्यार्थ्यांमध्ये विज्ञानाची आवड निर्माण करण्यासाठी हा महोत्सव आयोजित केला जातो.

दररोजच्या चालू घडामोडी मराठीत | UPSC, MPSC, SSC, Police, Banking साठी उपयुक्त Daily Current Affairs | मोफत अपडेट्स – NaukriKendra.com

नौकरी केंद्र वर उपलब्ध असलेल्या दररोजच्या चालू घडामोडी (Current Affairs in Marathi) या पेजवर सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त, अचूक आणि परीक्षाभिमुख माहिती दिली जाते.

UPSC, MPSC, SSC, Banking, Police Bharti, Army, Railway, Group C–D, Talathi, Clerk तसेच सर्व केंद्र व राज्य सरकारच्या परीक्षांसाठी आवश्यक असलेल्या राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय, अर्थव्यवस्था, विज्ञान-तंत्रज्ञान, क्रीडा, पुरस्कार, योजना व महत्त्वाच्या चालू घटना येथे नियमितपणे अपडेट केल्या जातात.

• ✅ दररोज अपडेट होणाऱ्या चालू घडामोडी
• ✅ मराठीत सोप्या व समजण्यासारख्या भाषेत
• ✅ परीक्षेसाठी मुद्देसूद आणि उपयुक्त माहिती
• ✅ PDF, Quiz आणि Revision साठी फायदेशीर
• ✅ 100% मोफत अभ्यास साहित्य

स्पर्धा परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी दररोज या पेजला भेट द्या आणि आपल्या तयारीला योग्य दिशा द्या.